TỪ VŨ ĐIỆU ĐỘI BÌNH NHÌN RA VĂN HÓA GỐM SỨ TRUNG HOA

Shen Yun Collections gần đây đã cho ra mắt mẫu charm sứ “Vũ Điệu Đội Bình”, lấy cảm hứng từ những chiếc bình sứ thanh hoa tinh xảo, trang nhã, là biểu tượng của sự bình an trong điệu múa “đội bình” của Shen Yun, cùng với họa tiết dây leo mẫu đơn trên thân bình mang ý nghĩa phú quý, cát tường. Chúng ta hãy cùng khám phá văn hóa và những truyền thuyết đằng sau thiết kế này.

🌷 VŨ ĐIỆU ĐỘI BÌNH

“Vũ điệu đội bình” là một loại hình múa với đặc trưng là sự mềm mại, khả năng giữ thăng bằng và nội lực của người phụ nữ. Người biểu diễn đội bình hoa hoặc bình nước trên đầu, múa uyển chuyển theo điệu nhạc du dương, triển hiện vẻ đẹp tao nhã, vững vàng cùng sự hòa hợp giữa thân và tâm.

Vào thời Trung Quốc cổ đại, việc đội vật trên đầu khi di chuyển vốn là một phương pháp rèn luyện lễ nghi và phong thái. Sách Lễ Ký thiên Ngọc Tảo ghi chép rằng các nữ tử quý tộc phải học “tựa bình phong, nâng hốt ngọc, đội vật mà bước đi” để rèn luyện dáng vẻ đoan trang, trầm ổn. Kiểu huấn luyện “đội vật hành lễ” này rất phổ biến trong cung đình và trong giáo dục dành cho nữ tử quý tộc, tượng trưng cho đức hạnh đoan trang và cử chỉ chuẩn mực.

Theo thời gian hình thức này dần lan rộng trong dân chúng và được phát triển thành một loại hình múa dân gian. Tại một số khu vực Tây Nam Trung Quốc và ở Trung Nguyên, phụ nữ trong các dịp lễ hội hoặc nghi thức tế lễ thường biểu diễn vũ điệu đội bình nước để cầu mưa, cầu phúc và bày tỏ lòng biết ơn đối với ân trạch của đất trời. Nước trong bình tượng trưng cho sự sống và nuôi dưỡng, việc đội bình trên đầu khi múa mang ý nghĩa “lấy lòng kính trời đất mà tiếp nhận đức của tự nhiên.”

Múa điệu đội bình không chỉ là biểu diễn kỹ thuật, mà còn ẩn dụ về việc tu dưỡng bản thân và tâm cảnh. Bình tượng trưng cho sự dung chứa, hàm ý “lấy đức làm đồ vật”, đội bình mà không nghiêng đổ hàm ý “tâm chính thì vật ổn”. Điều này tương ứng với triết lý trong nghề gốm truyền thống rằng “lửa không đúng độ thì không nung thành”, qua đó thể hiện vẻ đẹp của sự cân bằng nội tại và mỹ đức.

🍀 TRUYỀN THUYẾT VÀ THẦN THOẠI VỀ GỐM SỨ

Có học giả cho rằng một trong những nguồn gốc sớm nhất của văn hóa gốm sứ Trung Hoa là thần thoại Nữ Oa tạo ra con người và tôn bà là “tổ mẫu của nghề gốm, Thần mẫu của nhân loại”. Truyền thuyết Nữ Oa nặn đất tạo người và luyện đá vá trời được xem là đã trao cho nghề gốm một khởi nguyên mang tính thần thánh: tạo người như nặn gốm, vá trời như nung sứ. Người và gốm đều sinh ra từ đất, “đất là mẹ của vạn vật”. Con đường làm gốm cũng chính là quá trình kiến tạo sinh mệnh.

Giống như con người, hình thể và linh hồn của gốm đều khởi sinh từ một tâm niệm chân thành giữa người và thần. Văn hóa tu luyện cổ xưa của Trung Hoa cho rằng sinh mệnh con người do thần ban cấp, thân thể là vật chứa của sinh mệnh từ thiên giới, đồ vật cũng là nơi người thợ làm gốm gửi gắm tinh thần và trí tuệ của mình.

Tương truyền vào thời Đường có một nghệ nhân tên Đào công tử dốc lòng nghiên cứu chế tác gốm sứ hàng chục năm nhưng vẫn liên tiếp gặp thất bại. Một hôm ông nằm mộng thấy tiên nữ nói: “Sứ là tinh hoa của trời đất, phải lấy tâm làm lửa, lấy đức làm men”. Tỉnh dậy ông giật mình giác ngộ, bèn thanh tịnh tâm niệm của mình rồi thử lại, cuối cùng đã tạo ra được những món đồ đồ sứ tuyệt đẹp.

Ở Cảnh Đức Trấn tỉnh Giang Tây cũng có lưu truyền một câu chuyện về “thần lò”. Tương truyền vào thời Tống có một người thợ nổi tiếng với kỹ nghệ làm gốm cực kỳ tinh xảo, nhưng do nhất thời sinh lòng kiêu ngạo nên liên tiếp nhiều mẻ nung của ông đều bị hỏng. Sau khi mộng thấy thần nhân cảnh tỉnh rằng “tính của lửa là nóng nảy và không có lòng nhân, cần dùng đức để chế ngự”, ông đã thành tâm hối lỗi, giữ lòng khiêm nhường, rốt cục cũng nung được những sản phẩm sứ tinh mỹ.

Những truyền thuyết như vậy đều được lưu truyền khắp mọi nơi, ngụ ý rằng con đường thủ công cũng là con đường tu tâm, kỹ nghệ cũng là đạo nghệ. Người xưa lấy đất làm gốc, lấy tâm tạo hình, lấy đức làm lửa: đất sinh vạn vật, tâm định hình, đức tôi luyện ánh sáng. Đây chính là cách những nghệ nhân tuân thủ truyền thống lý giải và thể hiện tinh thần “nghệ thuật gốm sứ” và “tu thân”.

Có lẽ vì việc rèn luyện tâm tính và đạo đức tương đồng với nghệ thuật gốm nên mới có câu “đào dã tình thao” (nghĩa là quá trình nung sứ cũng là quá trình hun đúc phẩm hạnh). Việc làm gốm quý ở sự ôn hòa và tâm chính, lửa không đều ổn thì không thể nung thành.

🌿 HỌA TIẾT DÂY LEO MẪU ĐƠN

Dân gian tin rằng mỗi món đồ sứ cổ đều có “hồn sứ”. Nếu nhiệt độ lò nung đạt mức lý tưởng và tâm người thợ chân thành, thì ngay cả những mảnh sứ vỡ cũng có thể giữ được độ sáng bóng và hơi ấm, người ta tin rằng đó là "linh hồn" còn sót lại của sứ. Điều này phản ánh quan niệm văn hóa Trung Hoa về tính linh của đồ vật, đồ vật không phải là vô tri, đồ vật có thể truyền tải đạo và những vật mang tinh thần cũng có sinh mệnh. Người thợ vẽ lên đồ sứ những hoa văn tinh mỹ, đó không chỉ là sự trang trí bên ngoài mà còn là biểu hiện của tinh thần mà họ gửi gắm vào các vật phẩm.

Bạn có để ý họa tiết hoa mẫu đơn tinh xảo, trang nhã trên chiếc bình sứ hoa lam trong vở “Vũ điệu đội bình” không? Đó là dây leo mẫu đơn được các nhà thiết kế chọn lựa và vẽ tỉ mỉ với những cánh hoa mẫu đơn đan xen cùng thân dây uốn lượn. Mẫu đơn tượng trưng cho phú quý, viên mãn và thịnh vượng, còn dây leo uốn lượn liên tục biểu thị sự hài hòa tự nhiên và tiếp nối của sinh mệnh. Do mang ý nghĩa phú quý và cát tường, họa tiết dây leo mẫu đơn thường được dùng để trang trí đồ sứ, gấm vóc, tranh kiến trúc và cả trong trang trí cung đình.

Trong văn hóa Trung Hoa, chữ 瓶 bình (bình lọ) được đọc đồng âm với chữ 平 bình (bình an), vì vậy bình hoa còn mang ý nghĩa an bình, bình hòa. Mong rằng những chiếc charm sứ vũ điệu đội bình của Shen Yun sẽ mang đến cho bạn sự bình an, để vẻ đẹp của Shen Yun đồng hành cùng bạn mỗi ngày.